16 dingen die je nog niet wist over Amsterdam-Noord

Wist je….

1. dat Ajax vanaf de oprichting in 1900 tot 1907 zijn thuisbasis had in Amsterdam-Noord?
Ajax speelde in de Buiksloterhampolder, op de plek waar nu de Ritakerk/BUNK hotel staat. Op het weiland bouwden ze een kleedhok en bankjes. In 1901 verhuizen ze naar de Laanweg dat dichterbij de kettingpont over het IJ lag. Daar verkleedden ze zich in het Tolhuis. In 1907 verhuisde de club naar de Watergraafsmeer, al kwamen ze nog regelmatig op bezoek om te oefenen tegen schoolteams uit Buiksloot en Nieuwendam. In 1912 begonnen jongens uit  Nieuwendam hun eigen voetbalclub: DWV.

2. dat Rembrandt tussen 1642 en 1647 de stompe toren van Ransdorp vele malen heeft geschetst.
Dit deed hij terwijl hij op bezoek was bij zijn liefje Greetje Dircx die uit Ransdorp kwam? De toren, daterend uit 1525 is plat omdat hij nooit is voltooid (het geld was op) en hoger is gekomen dan 32 meter. Toch nog hoog genoeg om er prachtig uitzicht te heben en ook tijdens de Tweede Wereldoorlog te dienen als uitkijkpost voor de Duitsers.

3. er in 1872 een eind kwam aan de eb en vloed in Amsterdam met de bouw van de Oranjesluizen?

4. Amsterdam-Noord tot 1957 vanuit Amsterdam alleen per pont of boot bereikbaar was?
Pas in dat jaar opende de Schellingwouderbrug (791 meter) die Amsterdam-Noord verbond met het Zeeburgereiland in Amsterdam-Oost. Daarna volgde in 1966 de Coentunnel (1283 meter), in 1968 de IJ-tunnel (1.682 meter), in 1990 de Zeeburgertunnel (946 meter),  in 1993 Piet Hein-tunnel (1.900 meter), en in 2018 de Noord/Zuidlijn oftewel Metrolijn 52. Deze brengt je elke zes of zeven minuten in een kwartier tijd vanaf  Noord, via moderne stations in het Centrum, naar Amsterdam-Zuid, en weer terug, over een lengte van 9,7 kilometer.

5. in 1916 de Zuiderzeevloed grote delen van Amsterdam-Noord onder water zette?
Dit was mede aanleiding voor de annexatie van Noord door Amsterdam in 1921.

6. de Buikslotermeer in 1628 is droog gemalen en ingepolderd?
Dit binnenmeer was zo’n 340 ha groot en 3 tot 4 meter diep. Daarna is het nog twee keer na dijkdoorbraken ondergelopen; in 1825 en in 1916. De huidige Buikslotermeerpolder ligt zo’n 5 meter onder NAP.

7. het Eye filmmuseum de grootste filmbibliotheek van Nederland heeft?

8. het rijksmonument Tolhuis een van de oudste locaties is in Amsterdam-Noord?
Het werd in de 17e eeuw gebouwd naast het het Buiksloterveer dat al in 1300 bestond. Het was naast tolhuis ook koffiehuis en kreeg in 1770 een theekoepel erbij. In de 19e eeuw voldeed het niet meer en in 1859 verrees het gebouw dat er nu nog staat. Er werd ook een mooie tuin bij aangelegd en zo een pleisterplaats geschapen voor Amsterdammers die hier openluchtconcerten konden bijwonen. Later volgde het IJ-paviljoen met terras aan het water. Toen dit failliet ging in 1930 nam Shell het in gebruik. Op deze plek bouwde Shell in 1977 het huidige Tolhuistuin-complex waarbij de mooie tuin bewaard is gebleven.

9. dat tot 1900 er maar liefst 72 molens draaiden in Amsterdam-Noord?

10. in 1824 het Noordhollandskanaal werd geopend dat Amsterdam verbond met Noord-Holland?
Het kanaal, gegraven in opdracht van koning Willem I, loopt van Amsterdam-Noord via Purmerend en Alkmaar naar het uiterste puntje van Noord-Holland: Den Helder. De sluis aan het begin van het kanaal in Noord is vernoemd naar Willem I. Het kanaal is 80 kilometer lang, 40 meter breed aan de waterspiegel en 6 tot 7 meter diep over een bodembreedte van bijna 10 meter. Destijds het breedste en diepste kanaal ter wereld. Het kostte 11 miljoen gulden en de aanleg duurde vijf jaar.

11. in 1915 de scheepswerf NSM van start ging in Amsterdam-Noord?
Hier groeide het uit tot de grootste scheepswerf in Europa in 1937. In 1920 settelde de Nederlandse Dok Maatschappij zich op de grond ernaast. Met de fusie van beiden in 1946 ontstond de NDSM, de Nederlandsche Dok en Scheepsbouw Maatschappij. In 1984 sloot deze bijna grootste scheepswerf ter wereld haar deuren.

12. het Vliegenbos het grootste Iepenbos is in West-Europa?

13. in 1971 de Shell toren werd geopend, ontworpen door architect Staal?
In die toren huist nu ADAM Lookout en in de voormalige kantine van de Shell-medewerkers is nu het restaurant van de Tolhuistuin gevestigd.

14. dat Amsterdam-Noord over een lengte van zo’n 20 kilometer aan het water ligt?

15. dat Amsterdam-Noord vroeger uit zeven dorpen bestond?
Buiksloot, Nieuwendam, Zunderdorp, Ransdorp, Holysloot, Schellingwoude en Durgerdam.

16. in de 13e eeuw de Waterlandse Zeedijk werd aangelegd om het gebied ten noorden van het IJ te beschermen tegen het water?